Sociale media staan vol met uitspraken over overgewicht. Sommige kloppen. Veel niet. Maar omdat desinformatie vaak verspreid wordt door zelfbenoemde voedingsexperts, stoere gymbro’s en gezondheidsgoeroes met veel volgers, worden pseudowetenschappelijk onderbouwde uitspraken klakkeloos voor waar aangenomen en verder verspreid. Dit heeft vergaande gevolgen: voor mensen die hulp zoeken en voor de stigmatisering rondom overgewicht.

Eén van de meest voorkomende en meest schadelijke aannames rondom overgewicht. Obesitas kent zeven categorieën van oorzaken. Wilskracht staat daar niet tussen. Obesitas is een chronische ziekte. In het lichaam is de hormoonbalans verstoord. Daardoor eet je meer dan je lichaam nodig heeft. Niet omdat je geen discipline hebt, maar omdat het systeem dat honger en verzadiging regelt, ontregeld is.
Daar komen genetische aanleg, psychologische factoren, sociaaleconomische omstandigheden, bepaalde medicijnen en overige hormoonproblemen nog bij.
Het stigma dat mensen met obesitas simpelweg niet genoeg moeite doen, zorgt ervoor dat zij minder snel hulp zoeken en zo geen toegang hebben tot deskundige begeleiding van een professional. Dat vergroot het gezondheidsprobleem van mensen in een toch al kwetsbare positie.

Was het maar zo’n feestje. Je lichaam verdedigt zijn zwaarste gewicht. Wanneer je afvalt, verandert de hormoonhuishouding: het hormoon dat verzadiging signaleert daalt, en het hormoon dat honger aanwakkert stijgt. Tegelijkertijd vertraagt je stofwisseling, meer dan je zou verwachten. En die veranderingen blijven bestaan, ook nadat je weer bent aangekomen. Onderzoek gepubliceerd in de New England Journal of Medicine toonde aan dat deze hormonale aanpassingen jaren later nog meetbaar zijn.
Terugval na gewichtsverlies is daardoor grotendeels een biologisch proces, geen persoonlijke tekortkoming. Je lichaam werkt actief om terug te keren naar het eerdere gewicht. Dat is fysiologie, geen gebrek aan doorzettingsvermogen.

Niemand is geholpen bij stigmatisering en verdraaien van de feiten. Wat wel helpt is erkenning van het probleem, onderzoeken waar het vandaan komt en onder kundige begeleiding zoeken naar een oplossing. Het is de hoogste tijd om obesitas uit het ‘eigen schuld, dikke bult’-verdomhoekje te halen en te plaatsen waar het hoort: in de lijst van chronische aandoeningen. Om ervoor te zorgen dat de maatschappelijke relevantie erkend wordt en een halt toegeroepen kan worden aan belemmering van zorg aan deze groep mensen. Dáár wordt de samenleving beter van.